Nederlanders kunnen sinds kort weer kiezen voor een tijdlijn op Instagram en Facebook waarop alleen berichten verschijnen van zelfgekozen accounts. Dat gebeurde op last van de rechter. Als Meta ook het hoger beroep verliest, kan de uitspraak effect hebben op alle Europeanen.

Dankzij een rechtszaak die werd aangespannen door Bits of Freedom werd Meta gedwongen om de instellingen van Facebook en Instagram te veranderen, zodat gebruikers meer zeggenschap krijgen over wat ze te zien krijgen. Dat betekent dat ze standaard voor een tijdlijn kunnen kiezen waar alleen berichten van vrienden of andere accounts verschijnen die ze hebben gevolgd.

Meta zelf schotelt het liefst de algoritmische tijdlijn voor aan gebruikers. Daarop verschijnen ook berichten en beelden van accounts die mensen niet volgen. Het algoritme van Meta bepaalt dan op basis van persoonlijke voorkeuren wat gebruikers te zien krijgen.

Eerder was al mogelijk om voor een tijdlijn te kiezen met berichten van gevolgde accounts, maar die voorkeursinstelling werd dan na het afsluiten van de app niet bewaard. Wie er vanaf nu voor kiest, ziet dat de voorkeuren behouden blijven.

Meta heeft apps met tegenzin aangepast

Meta kreeg van de voorzieningenrechter tot eind vorig jaar de tijd om zijn apps te veranderen. Het bedrijf houdt vol het fundamenteel oneens te zijn met het besluit, maar heeft zich toch (grotendeels) aan de uitspraak gehouden. "Al kan ik op Facebook Reels nog geen alternatieve tijdlijn kiezen", zegt Rejo Zenger van Bits of Freedom. "Misschien heeft Meta dat onderdeel over het hoofd gezien."

Zenger vindt het fantastisch dat Meta verder wel voor een groot deel de eisen lijkt te voldoen. "Je hebt nu de keuzevrijheid over welke content je ziet", zegt hij. "Dat schuift een deel van de macht van de techplatforms naar de gebruiker."

Gebruikers moeten kunnen kiezen

Gezien de dominantie van Meta in het digitale domein kan een algoritmische tijdlijn het wereldbeeld van veel gebruikers bepalen.

"Als jij alleen beelden te zien krijgt van geweld in de stad waar je woont, denk je misschien dat de stad onveilig is, terwijl het over het algemeen misschien juist veiliger wordt", legt Zenger uit. "Je ziet de wereld op basis van de informatie die je krijgt."

Met de verandering verdwijnt de algoritmische tijdlijn niet, maar Bits of Freedom vindt het belangrijk dat mensen meer de vrijheid krijgen om zelf te kunnen kiezen. Als ze alleen berichten van vrienden of bepaalde nieuwsmedia willen zien, moet dat kunnen.

'Hoger beroep is rookgordijn van Meta'

Meta is het onder de Europese Digital Services Act (DSA) verplicht om mensen die controle te geven. De DSA is een wet die ervoor zorgt dat Europese burgers online beter zijn beschermd.

Een woordvoerder van Meta laat aan NU.nl weten dat de rechtszaak die Bits of Freedom had aangespannen niet bij een Nederlandse voorzieningenrechter had moeten plaatsvinden. "Dit is een zaak voor de Europese Commissie, onze DSA-toezichthouder in de EU", zegt de woordvoerder. Het bedrijf gaat dan ook in hoger beroep tegen de uitspraak.

Bits of Freedom ziet dat beroep met vertrouwen tegemoet. "De overtreding van de DSA is glashelder", zegt Zenger. "Het hoger beroep is een rookgordijn van Meta, maar de DSA is er duidelijk over: de Europese Commissie kan handhaven, maar er is ook ruimte voor civiele acties zoals de onze. Hiermee probeert het bedrijf de zaak gewoon te vertragen."

Apps moeten in andere landen ook op de schop

Als de burgerrechtenorganisatie ook in hoger beroep gelijk krijgt, krijgt de rechtszaak waarschijnlijk een staartje. De verandering van Meta is vooralsnog alleen in Nederlandse versies van Instagram en Facebook gedaan. Maar als Meta de regels overtreedt, moeten de apps ook in andere EU-lidstaten worden aangepast.

Bits of Freedom wil dan ook naar de Europese Commissie stappen of collega-organisaties in andere lidstaten helpen om een soortgelijke zaak te beginnen. "Als een Griekse organisatie zo'n rechtszaak aanspant, is het heel waarschijnlijk dat die rechter tot dezelfde conclusies komt", zegt Zenger.

Het hoger beroep vindt op 26 januari plaats. De uitspraak volgt waarschijnlijk enkele weken later.

Bron: Nu.nl